ورود / عضویت
اگر تازه پروانه نظارت گرفتهاید یا میخواهید آموزش نظارت و اجرا نظام مهندسی معماری را بهصورت حرفهای یاد بگیرید، این راهنما دقیقاً برای شما نوشته شده است. در این مقاله، با نقشها، تعهدات و فرآیندهای کلیدی آشنا میشوید: از تایید یا عدمتایید ارجاع و قرارداد نظارت گرفته تا همکاری با مجری ذیصلاح، گزارشنویسی اصولی و ایمنی کارگاه. همچنین یک چکلیست کاربردی برای بازدیدها و نمونههای متن گزارش دریافت میکنید تا در میدان واقعی، با اطمینان عمل کنید.
در نظام مهندسی، «نظارت معماری» یعنی کنترل انطباق عملیات اجرایی با پروانه، نقشههای مصوب، مقررات ملی ساختمان و اصول فنی. خروجی این کنترلها، گزارشهای مستند و قابل استناد حقوقی است. «اجرا» از سوی مجری ذیصلاح انجام میشود؛ اما ناظر معماری باید کیفیت، ایمنی و انطباق را پایش کند و در صورت مشاهده مغایرت، گزارش تخلف بدهد.
پس از پیامک ارجاع، وارد کارتابل شوید و اطلاعات شهرسازی، موقعیت پروژه، دسترسی و سوابق مالک/سازنده را ارزیابی کنید. اگر تصمیم به همکاری نمیگیرید، علت منطقی و مستند ثبت کنید. اگر میپذیرید، بهموقع «تایید» را بزنید.
در همان روزی که برگ تعهد نظارت را محضری میکنید، قرارداد نظارت با مالک (یا وکیلِ دارای وکالتنامه کاری معتبر) را هم امضا کنید تا همخوانی امضاها حفظ شود. قرارداد معمولاً ۱۲ماهه است و اتمام مدت قرارداد، رافع مسئولیت نظارت نیست؛ تا وقتی نام شما در پیرو پروانه باقی است، مسئولیت دارید.
در صورت مشاهده تخلف فنی/ایمنی یا مغایرت با پروانه/نقشههای مصوب، حداکثر ظرف ۷۲ ساعت به مرجع مربوط (شهرداری/سازمان) گزارش دهید. تأخیر میتواند شما را در برابر مراجع انتظامی/قضایی پاسخگو کند.
پیش از صدور پروانه، بیمه مسئولیت حرفهای ناظر را تهیه و سالانه تمدید کنید. بیمهای انتخاب کنید که سالهای گذشته را تحت پوشش داشته باشد و شروط محدودکننده غیرمنطقی نداشته باشد (مثل باطل دانستن پوشش بهدلیل اعتبار پروانه یا «خارج از موعد» بودن گزارشها). حادثه باید در زمان اعتبار بیمهنامه رخ داده باشد تا خسارت پرداخت شود.
نظارت و اجرا دو ریل موازیاند. مجری ذیصلاح مسئول اجرای صحیح است و ناظر معماری باید:
گزارش باید وقتی ارسال شود که اثر بازدارنده/اصلاحی داشته باشد: پیش از بتنریزی فونداسیون، پیش از پوشاندن سقف، پس از اتمام سفتکاری، در شروع نازککاری، و قبل از پایانکار. این زمانها هم گزارش مرحلهای میخواهند و هم در صورت تخلف، گزارش تخلف. استمرار زمانی گزارشها اهمیت دارد.
به استحضار مرجع محترم میرساند: در بازدید مورخ ۱۴۰۳/۱۰/۰۵، در تراز سقف سوم مشاهده شد بخشی از دیوار پیرامونی بدون اجرای صحیح والپست در حال اجراست که مغایر با نقشههای مصوب و الزامات مبحث ۸ مقررات ملی است. خواهشمند است دستور فرمایید اجرای مهاربندی دیوارها مطابق ضوابط اصلاح و پیش از ادامه کار تأییدیه ارائه شود.
چکلیستها هم به نظم گزارشنویسی کمک میکنند و هم به «هیچ مورد مهمی از قلم نیفتد». موارد زیر را متناسب با پروژه تکمیل کنید.
هر جا خطر فوری برای افراد یا ساختمان وجود دارد (مثل چاه آسانسور بدون حفاظ، داربست نامطمئن، کار در باد شدید روی ارتفاع)، با استناد به آییننامههای حفاظتی، توقف عملیات غیرایمن را درخواست و فقط اجرای تمهیدات ایمنی ضروری را مجاز کنید. این تصمیم باید مستند، روشن و کتبی باشد.
اتمام مدت، مسئولیت نظارت را ساقط نمیکند. تا زمانی که پیرو پروانه جدید صادر و ناظر جایگزین معرفی نشده، شما همچنان ناظر پروندهاید و باید نظارت مستمر را ادامه دهید.
بهمحض مشاهده مغایرت فنی/ایمنی، حداکثر ظرف ۷۲ ساعت. تأخیر، ریسک انتظامی/حقوقی ایجاد میکند.
در صورت وقوع حادثه در زمان اعتبار بیمهنامه، خسارات مالی/جانی طبق رأی مرجع قضایی تا سقف تعهدات بیمه جبران میشود. توصیه میشود بیمهای انتخاب کنید که سالهای گذشته را هم پوشش دهد و شروط محدودکننده نداشته باشد.
خیر. هر تصمیم باید مستند به گزارشهای قبلی، عکسهای میدانی و ارجاع به ضوابط باشد. شک و حدس، مبنای تصمیم حرفهای نیست.
گزارشهای مستند و پیدرپی ارسال کنید و در صورت خطر فوری، توقف عملیات غیرایمن را درخواست کنید. تا معرفی ناظر جدید در پیرو پروانه، وظیفه نظارت مستمر بر عهده شماست.
«آموزش نظارت و اجرا نظام مهندسی معماری» یعنی ترکیب دانش مقررات، چشم میدانی و گزارشنویسی مستند. شما با ارزیابی درست ارجاع، قرارداد دقیق، بیمه بهموقع، همکاری حرفهای با مجری و ارسال گزارشهای اصولی، میتوانید از حقوق فنی پروژه و ایمنی افراد دفاع کنید. این مسیر نیازمند تمرین، مطالعه مداوم و یادگیری از پروندههای واقعی است.
